Hipisi w Polsce

 

W latach 60-tych daleko było w Polsce do demokracji. Nie było wielu innych czynników, które przyczyniły się i w pewien sposób sprzyjały zaistnieniu kontestacji w USA. W PRL jakiekolwiek przejawy buntu tłumione były w zarodku. Brak wolności słowa, wszelkiego rodzaju uniformizm - to głównie przeciw temu buntowała się młodzież polska. Wszelkie represje ze strony władz umacniały jeszcze kontestacyjny charakter ruchu. Ideały hipisów amerykańskich, muzyka, poezja, styl życia zostały adoptowane przez polskich hipisów do uwarunkowań krajowych.
W Polsce pierwsi hipisi pojawili się już ok roku 1966 (pojedyncze osoby i grupki), jako ruch (zintegrowana grupa) zaistnieli w 1967 roku. Duży wpływ miała zachodnia muzyka rockowa, która była głównym nośnikiem idei. Trafiała ona do odbiorców m.in. dzięki tłumaczeniom tekstów. Poezja rockowa mówiła o problemach (Dylan), zdolna była dać głęboką krytykę społeczeństwa (The Who, Byrds), a jednocześnie wyrazić tęsknotę i aspirację młodego pokolenia (Cream, Crosby, Stills, Nash,). Nowa muzyka stała się środkiem wyrażającym przeżycia i uczucia kontrkultury, przenosząc idee hipisowskie na grunt Polski. Jednym z pierwszych ?orędowników? i tym, który ich zebrał niejako we wspólnotę był student Józef Pyrz (pseudonim "Prorok"), który w broszurce pt. "Jak stać się wolnym" przedstawił ideologię hipisów amerykańskich, zaadaptowaną do warunków polskich. W1967 ruch zaczął się tworzyć jako wspólnota. W większych miastach Polski, powstały kilkuosobowe grupy, w sposób całkowicie nieformalny. Dyskutowano, słuchano muzyki, organizowano wszelkiego rodzaju happeningi, działalność para-artystyczną itp. Z końcem 1967 roku w Warszawie było już ok 30 hipisów, rekrutujących się głównie ze środowisk inteligenckich. W tym samym roku byli już widoczni w innych miastach : Kielcach, Krakowie, Radomiu, Wrocławiu, Zielonej Górze, Częstochowie. Na przełomie lat 1969/70 w Polsce ich liczebność oceniano na około 1,5 tys. osób, skupiających się głównie w miastach. Chęć spotkania, dzielenia się wiedzą na temat ruchu, inspiracji i zainteresowań, potrzeba bycia wśród ludzi podobnie myślących, powodowały, że zaczęto organizować zloty, które odbywały się /pierwszy już w 1968/ mimo szykan władz. Liczebność ruchu wzrastała. Więcej na temat tamtych czasów można znaleźć na stronie internetowej homo hipisusa (adres w linkach). W Polsce nie było tak licznych komun, charakterystycznych dla hipisów amerykańskich, wynikało to z odmiennej sytuacji, a przede wszystkim z braku tradycji i doświadczeń w tym kierunku. Nieliczne komuny czy tzw. hipchaty, były systematycznie niszczone przez milicję, lub upadały same z wielu różnych powodów. 


Polskich hipisów charakteryzowała różnorodność, a jednocześnie duży stopień solidarności oparty na akceptacji. Ruch konsolidowała również niechęć ze strony społeczeństwa. W latach 70-tych ruch powoli zaczął się - jedni mówią degradować, inni zmieniać, przekształcać. Niewątpliwie przyczyniły się do tego także narkotyki. Mimo to niesłusznie utożsamiano narkomanię z całym ruchem. Istniała spora grupa hipisów, nie sięgających po narkotyki. Z drugiej strony, istniało w Polsce odrębne środowisko narkomanów, którzy z hipisami nie mieli nic wspólnego. Lata 70-te były ?czasem przełomu?, nie załamywania się czy upadku. Okres ten zakończył się mniej więcej w połowie lat 80-tych       

?Pielgrzymkowy? okres polskiego hipizmu:

Wpływ, wraz z innymi uwarunkowaniami, na przekształcenie się ruchu w istniejący obecnie, jako najbardziej widoczna grupa, miało pojawienie się księdza Andrzeja Szpaka. Pojawił się wśród hipisów, pod koniec 1975 roku. Uwypuklając istniejące w ruchu od samego początku idee religii chrześcijańskiej. Ksiądz Andrzej, znany również jako "Szpak", stopniowo zaczął tworzyć wewnątrz ruchu "szpakowskie" środowisko chrześcijańskie. W 1978 roku grupa hipisów zaproponowała mu utworzenie i zorganizowanie hipisowskiej pielgrzymki. Po gorącej dyskusji, na której ustalono zasady, w 1979 roku odbyła się pierwsza pielgrzymka ?Młodzieży Różnych Dróg?, stając się z biegiem czasu, istotnym elementem w istnieniu ruchu. Powoli zaczął zmieniać się też charakter zlotów ?częstochowskich?, których punktem kulminacyjnym stała się msza-misterium.  Ks. Andrzej zaczął organizować zloty ?szpakowsko - hipisowskie? przy kościołach i salkach katechetycznych.
Nadal jednak w pewnym stopniu obowiązuje tolerancja religijna i nikt nie jest zmuszany do uczestnictwa w obrzędach religijnych, wszystko odbywa się na zasadzie dobrowolności i poszanowania poglądów. Andrzej Szpak został zaakceptowany. "Zdobyłem ich przez życzliwość dla ich ruchu, w muzyce, słowach i odnoszeniu się" - stwierdza ks. Szpak. Zbliżył się do hipisów poznając niektóre z ich problemów. Obecność księdza Andrzeja w ruchu jest organizacyjna, wspierająca duchowo.

Pierwsze spotkanie księdza Szpaka z hipisami miało miejsce 03.11.1975r. we Wrocławiu. Z czasem ( od ok 1977 r) spotkania zaczęły odbywać się regularnie. Oprócz hipisów z Wrocławia zaczęła przybywać młodzież z innych miejscowości. W tej formie spotkania, które miały charakter kulturalno - religijny, były organizowane przez około półtora roku. Następnie kontynuowane jako zloty "szpakowskie" w różnych miejscowościach Polski. Okazją do spotkań były też koncerty muzyki młodzieżowe. Z czasem Szpak zaczął organizować noclegi, posiłki. Festiwale rockowe stały się miejscami zlotów. Ulubioną formą spotkań było coś w rodzaju happeningu. Stanowiły okazję do zamanifestowania swoich poglądów i przekonań, zaprezentowania swej twórczości. Co roku, np. dla uczczenia rocznicy zrzucenia bomby atomowej na Hiroszimę, 6.08  po dziś dzień, organizowane jest Misterium Pokoju. W 1981 roku po zamachu na Papieża, w Krakowie miał miejsce Biały Marsz, będący formą protestu przeciw przemocy. Podobny charakter miał marsz pokoju zorganizowany w Toruniu w dniu ogłoszenia stanu wojennego. 
     

Zloty ?szpakowsko - hipisowskie? odbywają się od 1977 roku. Uczestniczyło w nich średnio od 50 do 250 osób. Za zebrane pieniądze kupowano żywność i przyrządzano posiłki. Były okazją np. do wspólnego muzykowania, rozmów. Niekiedy zapraszano osoby z zewnątrz. Odbywały się prelekcje na tematy ekologii, narkomanii itp. Ważnym punktem zlotów była wspólna msza św.- rozrastająca się zazwyczaj do wielkiego misterium.
Od 1979 / jako grupa czarno - biała/ a od 1982 r roku (w sierpniu) odbywają się piesze ogólnopolskie pielgrzymki Młodzieży Różnych Dróg do Częstochowy. Początkowo wchodziła w skład Pielgrzymki Warszawskiej. Po proteście przełożonych księdza Andrzeja (1982) stanowi samodzielną grupę. Miejsce rozpoczęcia pielgrzymki, co roku jest inne. Do 1982 wyruszano z Warszawy, później m.in. z Góry św. Anny, Szczyrku, Kazimierza Dolnego, Leżajska. Zmienia się również liczba uczestników. W pierwszej pielgrzymce w 1979 roku brało udział 40 osób, w trzeciej w 1981 około 200, w piątej w 1983 roku około 500, w jubileuszowej, dziesiątej w 1988 ok. 600 osób. Trzeba zauważyć, że z biegiem czasu, do pielgrzymki hipisowskiej dołączyli się członkowie różnych subkultur np. rastafarnianie, a także zwykli pielgrzymi.

O sile ruchu świadczy fakt, że trwa on od 1966/67 roku do dnia dzisiejszego. W jego historii zauważyć można okresy pełnego rozkwitu. Nie doszło jednak do jego całkowitego zaniku. I ten właśnie fenomen, fenomen zaistnienia i kontynuacji, stawia go na innej płaszczyźnie od amerykańskiej kontestacji, która wybuchła z dużą siłą i ekspresją, ale bardzo szybko przekształciła się w samodzielne środowiska.